Op school had ik een vriend die elk jaar opnieuw The Lord of the Rings herlas. Ik begreep dat niet. Tot ik het zelf las. Toen begreep ik het. Zo begon mijn fascinatie voor J.R.R. Tolkien, zijn werk en uiteindelijk ook zijn levensverhaal.
Het ontdekken van de film Tolkien uit 2019 was daarom een aangename verrassing. Niet alleen omdat de film een inkijk geeft in het leven van deze bijzondere auteur, maar vooral omdat zij een diep menselijke en christelijk inspirerende boodschap bevat. Een boodschap die bijzonder waardevol is voor ons geloofsleven en voor het apostolaat.
De film richt zich op een vormende periode uit Tolkiens leven, met bijzondere aandacht voor zijn vriendschap met de leden van de Tea Club Barrovian Society, kortweg TCBS. Het is geen klassiek eerbetoon aan literair genie, maar een getuigenis van hoe ware vriendschap een leven kan dragen, vormen en richting geven, zelfs in tijden van groot lijden.
Hieronder deel ik drie lessen uit de film die ons kunnen inspireren in ons christelijk leven en onze missie.
1. Niet weglopen voor de stormen
In de film vinden we Tolkien als jonge man die wordt gevormd door verlies, armoede en onzekerheid. Het overlijden van zijn ouders, financiële zorgen en de druk van een veeleisende academische wereld tekenen zijn jeugd.
Midden in deze stormen vindt hij een toevlucht bij zijn vrienden van de TCBS. Zij accepteren hem zoals hij is, maar dagen hem tegelijk uit om zijn talenten te ontwikkelen en groot te durven denken. Samen delen zij hun liefde voor kunst, taal en schoonheid, en scheppen zo een gemeenschap waarin ieder kan groeien.
Deze vriendschap roept een belangrijke vraag op. Zijn wij zelf zo’n veilige haven voor anderen? Als christenen zijn wij geroepen om gemeenschappen te bouwen waarin mensen zich gedragen weten. Christus zelf roept ons op om licht van de wereld en zout der aarde te zijn, zoals we lezen in het Evangelie volgens Matteüs 5.
2. Opoffering als uitdrukking van ware liefde
Wanneer de Eerste Wereldoorlog uitbreekt en Tolkien de verschrikkingen van het front ervaart, blijven zijn vrienden innerlijk bij hem aanwezig. Hun trouw, herinneringen en woorden geven hem de kracht om door te gaan.
Een bijzonder aangrijpend moment in de film is Tolkiens band met Geoffrey Bache Smith. Ondanks zijn eigen ziekte en uitputting zet Tolkien alles op alles om zijn vriend terug te vinden. Deze bereidheid om risico’s te nemen voor een ander toont wat ware vriendschap is.
Hier raakt de film aan het hart van het Evangelie. Ware liefde is niet gemakzuchtig, maar bereid zich te geven. Jezus zegt immers dat niemand grotere liefde heeft dan hij die zijn leven geeft voor zijn vrienden, Johannes 15.
De brief die Geoffrey Tolkien nalaat, vol vertrouwen en overgave, laat zien hoe vriendschap ook na de dood vrucht kan dragen. Vrienden worden zo getuigen van elkaars roeping, strijd en hoop.
3. Vriendschap als motor van de missie
Het literaire werk van Tolkien is diep doordrongen van thema’s als gemeenschap, opoffering, trouw en de strijd tussen goed en kwaad. In de film zien we hoe deze thema’s niet in isolement ontstaan, maar in dialoog met zijn vrienden.
De gesprekken, dromen en wederzijdse aansporing binnen de TCBS helpen Tolkien om zijn roeping te herkennen en vol te houden. Zijn vrienden geloven in hem, soms zelfs meer dan hijzelf.
Dit biedt een belangrijke les voor het apostolaat. Vriendschap die geworteld is in waarheid en liefde kan een bron worden van missionaire kracht. Wanneer we samen zoeken naar God, elkaar bemoedigen en elkaars talenten herkennen, wordt vriendschap een weg waarlangs het Evangelie wordt doorgegeven.
Een film als hulpmiddel voor het apostolaat
De film Tolkien is bij uitstek geschikt om te gebruiken in catechese en jongerenwerk. Een gezamenlijke filmavond, gevolgd door een gesprek, kan een vruchtbare ruimte openen.
Vragen als wat het betekent om een goede vriend te zijn, hoe vriendschap ons geloof kan verdiepen, en hoe we samen Christus kunnen volgen, nodigen uit tot eerlijke en vormende gesprekken.
Zo wordt een film meer dan ontspanning. Zij wordt een venster op roeping, gemeenschap en christelijke missie.
Door:
Alberto Ramos
