De 11e van de 11e… Niet alleen is 11 november het begin van het carnavalsseizoen, het is ook de feestdag van Sint-Maarten! Sint-Maarten, het is een feestdag waarbij kinderen met een lampion aan de deur komen om liedjes te zingen en vervolgens fruit (of steeds vaker snoep) krijgen. Sint-Maarten werd in het verleden vooral in kleine dorpen gevierd, maar maakt de laatste jaren ook zijn intrede in grote steden. Mocht je je afvragen wat we met Sint-Maarten eigenlijk vieren, lees dan verder.
Sint-Maarten, Heilige Martinus, Martinus van Tours?
Zijn echte naam was Martinus (Maarten) van Tours. Hij werd in 316 geboren in Hongarije, hij diende als militair in het Romeinse leger en was een populaire heilige in de middeleeuwen.
Maar hij is het meest bekend door zijn daad van barmhartigheid toen hij als Romeins militair, op een koude dag, bij de stadspoort van Amiens (Frankrijk) zijn rode soldatenmantel deelde met een arme half naakte bedelaar. Later die avond droomt hij van de bedelaar, hij zegt tegen Martinus: “Ik was naakt en gij hebt Mij gekleed.” (Mt 25:36).
Dan realiseert Martinus zich dat hij zijn halve mantel met Jezus had gedeeld. Hij verliet toen het leger, liet zich dopen en hij werd bisschop van Tours. Later heeft Sint-Maarten diverse wonderen verricht en mensen genezen van hun ziekte. Al snel werd hij wegens zijn voorbeeldig leven heiligverklaard en stond in hoog aanzien bij de toenmalige Frankische machtshebbers. Toen deze Franken de Lage Landen (Nederland) veroverden en ook in Utrecht op het huidige Domplein het voormalige Romeinse castellum in bezit namen, bouwden zij daar een kerkje. Wanneer Sint-Willibrord in de zevende eeuw naar de Lage Landen komt, vestigt hij zich in dit oude castellum; dat is het begin van de Utrechtse Katholieke Kerk.
Vlag van Utrecht en Sint Maarten
Sint-Willibrord verbindt Sint-Maarten voorgoed met Utrecht. Hij werd de schutspatroon van de stad Utrecht, regio en Katholieke Kerk in Nederland. De Utrechtse stadsvlag en het stadswapen herinneren met de helften rood en wit aan de halve rode mantel en aan het witte onderkleed van Sint-Maarten. Tot op de dag van vandaag herinneren deze rood-witte helften ons nog aan zijn daad van barmhartigheid.
Waar wordt het gevierd tijdens Sint Maarten?
Sint-Maarten wordt gevierd in Nederland, België, Noord-Frankrijk, Hongarije, Portugal, sommige Duitstalige gebieden en in Sint-Maarten. In Nederland verschilt het per regio hoe uitbundig Sint-Maarten gevierd wordt. Het feest leeft vooral in kleine dorpen en wordt vooral gevierd in en rondom de provincie Utrecht, het oosten en het zuiden van het land. De laatste jaren gaan de kinderen in de provincie Friesland, Drenthe, Noord-Brabant en Noord-Holland ook steeds vaker de straat op. In Amsterdam werd het lange tijd niet gevierd, maar Sint-Maarten is de laatste jaren erg populair geworden.
Waarom vieren we Sint-Maarten op 11 november?
Martinus van Tours werd ongeveer 80 jaar, stokoud voor die tijd. Op 11 november werd hij begraven in de basiliek van Tours (Frankrijk).
Hoe vieren we Sint-Maarten?
Het verschilt een beetje per regio hoe Sint-Maarten gevierd wordt. Lang geleden was 11 november de dag waarop de oogst werd binnengehaald en het vee op stal ging. Er werden dankoffers uitgebracht en men brandde reinigende vuren om de vruchtbaarheid van het land en vee te bevorderen. Waarschijnlijk komt hier de traditie van de lampionnenoptocht vandaan. De tradities zijn per regio anders. In de ene regio zou men Sint-Maarten vieren met optochten en in de andere regio zou Sint-Maarten gevierd worden met vreugdevuren. Wel zien we overal de lampionnenoptocht terug.
Kinderen lopen langs de deuren met hun zelfgemaakte lampionnen, ze bellen aan waar een lichtje voor het raam brandt, zingen een liedje en krijgen vervolgens fruit of snoep.
Hier vind je het verhaal van Sint-Maarten met een kleurplaat voor de kinderen.
Door:
Juan Diego Escartín
